Geothermie, of aardwarmte, wordt in Lansingerland al jaren gezien als een kansrijke route om de enorme warmtevraag van de glastuinbouw te verduurzamen. Maar uit eerdere onderzoeken en publicaties van RTV Lansingerland bleek ook dat rond aardwarmte nog serieuze vragen bestaan over risico’s, toezicht en de vraag hoeveel zekerheid politiek en inwoners eigenlijk hebben.
Vorige week publiceerden we daar dit artikel over: de stand van zaken rond geothermie in Lansingerland. We legden het artikel voor aan de lokale partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen en vroegen hen om een reactie.
Waarom er ook zorgen zijn
In het artikel beschreef RTV Lansingerland dat officiële documenten rond geothermie niet alleen spreken over kansen, maar ook over putintegriteit, grondwaterbescherming, seismische risico’s, monitoring, interferentie met andere projecten en nazorg op de lange termijn. Ook de zogenoemde bromtoon speelt lokaal nog altijd mee: inwoners melden al langere tijd laagfrequent geluid, terwijl nog niet is vastgesteld of er een relatie is met geothermie of andere industriële activiteiten.
Geen theoretisch dossier
Dat maakt de politieke reacties relevant. Want geothermie is in Lansingerland geen theoretisch dossier. In Bleiswijk werd in 2007 de eerste geothermiebron van Nederland gerealiseerd en de gemeente ligt midden in een groot glastuinbouwcluster waar de vraag naar duurzame warmte al jaren hoog is. Daarbij ligt Lansingerland geologisch ook gunstig voor geothermie. Simpel gezegd: diep onder onze voeten hier zitten aardlagen met warm water die op de juiste diepte liggen, precies de goede temperatuur hebben en de bodem is ook nog eens open genoeg om het water doorheen te laten stromen. Juist die exacte combinatie van al die factoren samen, maakt onze regio veel interessanter voor geothermie dan veel andere gemeenten in Nederland.
De schaal van de warmtevraag
Wie wil begrijpen waarom de politiek zo naar geothermie kijkt, moet vooral naar de schaal en omvang van de warmte transitievraag kijken. Lansingerland telt ongeveer 681 hectare glastuinbouw. Dat betekent dat er elk jaar een enorme hoeveelheid warmte nodig is om kassen te verwarmen. Projecteer je landelijke cijfers op die oppervlakte, dan kom je ruwweg uit op een warmtevraag van meer dan 5 petajoule per jaar. Voor veel mensen zegt zo’n getal weinig, maar het gaat om een enorme hoeveelheid energie. Vijf petajoule staat ongeveer gelijk aan het jaarlijkse gasverbruik van grofweg 175.000 tot 180.000 huishoudens. Of anders gezegd: het is vergelijkbaar met de warmte die een middelgrote stad in een jaar gebruikt.
Belangrijk om te beseffen is dat deze warmtevraag vrijwel volledig afkomstig is van de glastuinbouw en dus bovenop het energiegebruik van woningen, bedrijven en andere voorzieningen in de gemeente komt. Daardoor ligt het energiegebruik per inwoner in Lansingerland vermoedelijk hoger dan in gemeenten zonder grote glastuinbouwsector.
Dat laat zien dat geothermie hier niet over één installatie gaat, maar over een energie-infrastructuur van grote schaal. Tegelijk kan aardwarmte niet alles vervangen wat aardgas nu doet. In de glastuinbouw levert aardgas namelijk niet alleen warmte, maar via warmtekrachtkoppeling ook elektriciteit en CO2 voor de planten. Juist daarom is de energietransitie in de sector complex.
En dit zeggen de lokale partijen over geothermie
Tegen die achtergrond vroeg RTV Lansingerland de partijen hoe zij naar verdere ontwikkeling van geothermie kijken. De omvang van de reacties liep daarbij duidelijk uiteen. WIJ Lansingerland en Volt reageerden het meest uitgebreid. Leefbaar 3B, CDA, ChristenUnie en GroenLinks-PvdA stuurden compactere reacties. VVD en D66 reageerden niet op de vragen voor dit artikel.
CDA Lansingerland
CDA Lansingerland benadrukt dat geothermie belangrijk is voor de glastuinbouw, maar wijst ook op onzekerheden rond putintegriteit, bodembeweging en trillingen. Vooral zorgen over de aanhoudende bromtoon moeten volgens het CDA serieus worden genomen. De partij wil dat het lopende TNO-onderzoek snel duidelijkheid geeft en vindt dat er nadrukkelijk naar het totaalbeeld van de ondergrond moet worden gekeken. Volgens het CDA is het belangrijk dat bewoners niet het gevoel krijgen dat zulke signalen worden weggewuifd zolang nog niet duidelijk is waar de overlast precies vandaan komt. Tegelijk stelt de partij dat dit soort vraagstukken de gemeentegrenzen kunnen overstijgen en mogelijk ook actie van hogere overheden vragen.
ChristenUnie Lansingerland
De ChristenUnie noemt geothermie een veelbelovende energiebron, maar ook een techniek met veel onbekenden op de lange termijn. Volgens de partij is het slaan van een nieuwe put daarom altijd een beleidsmatige risicoafweging. Juist omdat niet alles vooraf met zekerheid is vast te stellen, vindt de ChristenUnie het belangrijk dat signalen van de toezichthouder bestuurlijk serieus worden genomen. De partij wil daarbij nadrukkelijk niet op de stoel van de toezichthouder gaan zitten en vindt dat SodM in de lead moet blijven bij de beoordeling van nieuwe projecten. Zolang SodM vooral inzet op aanscherping van richtlijnen en niet op een algemene stop, ziet de ChristenUnie geen reden om daar lokaal principieel van af te wijken.
GroenLinks-PvdA
GroenLinks-PvdA ziet aardwarmte als een mogelijke bouwsteen in de energietransitie, zeker in een gemeente met veel glastuinbouw en een groeiende warmtevraag. Tegelijk benadrukt de partij dat veiligheid en het vertrouwen van inwoners altijd voorop moeten staan. Meldingen van inwoners over een mogelijke bromtoon verdienen volgens GroenLinks-PvdA serieus onderzoek en transparantie over de uitkomsten. De partij plaatst dat ook in een bredere context van energiezekerheid: juist in een onrustige wereld, waarin olie- en gasprijzen sterk kunnen schommelen, is het volgens GroenLinks-PvdA verstandig om te investeren in meer lokale en duurzame bronnen. Maar dat draagvlak blijft volgens de partij alleen overeind als inwoners goed worden meegenomen.
Leefbaar 3B
Leefbaar 3B legt sterke nadruk op veiligheid en overlast voor inwoners. Volgens de partij moet elke vorm van energieopwekking veilig zijn, inwoners niet onnodig op kosten jagen en geen overlast veroorzaken. De partij staat daarom alleen positief tegenover geothermie zolang er geen risico’s of overlast ontstaan, zoals aardschokken, lekkages of bromtonen. Die randvoorwaarden plaatst Leefbaar 3B nadrukkelijk boven de politieke wens om te verduurzamen. De partij verwacht daarom dat de gemeenteraad actief op de hoogte wordt gehouden van mogelijke risico’s en dat signalen van inwoners niet pas achteraf, maar juist tijdens het traject serieus worden genomen.
Volt Lansingerland
Volt spreekt van een “beloftevolle speler”, maar vindt dat geothermie nog niet klaar is voor snelle grootschalige uitbreiding. Volgens Volt liggen er kansen, juist omdat warmte moeilijk te verduurzamen is en een alternatief voor volledige elektrificatie welkom is. Tegelijk vindt de partij dat de risico’s op dit moment nog onvoldoende duidelijk zijn en daarom beter onderzocht moeten worden. Volt pleit ervoor dat dat onderzoek onder regie van een onafhankelijke partij plaatsvindt, bijvoorbeeld TNO en niet de sector zelf. Ook wijst de partij erop dat geothermie voor bredere toepassing in woonwijken uiteindelijk kleiner, goedkoper en betrouwbaarder moet worden dan nu.
WIJ Lansingerland
WIJ Lansingerland reageerde het uitvoerigst en spreekt het meeste vertrouwen uit in verdere ontwikkeling van geothermie. Volgens de partij is het een logische energiebron voor een glastuinbouwgemeente als Lansingerland, juist omdat hier veel warmte nodig is en de ondergrond daarvoor kansen biedt. De fractie wijst erop dat kassen een stabiele warmtevraag hebben en daardoor kunnen helpen bij het rendabel maken van warmtenetten voor woonwijken. WIJ LL vindt bovendien dat de vergelijking met Groningen maar beperkt opgaat, omdat bij geothermie water wordt terug geïnjecteerd en het volume in de ondergrond daarmee in beginsel stabiel blijft. Tegelijk erkent de partij dat er risico’s zijn, maar vindt WIJ LL dat die moeten worden afgewogen tegen de grote opgave om de energievoorziening te verduurzamen en tegen het gebrek aan eenvoudige alternatieven door netcongestie.
VVD en D66
De lokale VVD en D66 reageerden niet op de vragen van RTV Lansingerland. Uit hun programma’s blijkt in algemene zin dat D66 inzet op verduurzaming en dat de VVD nadruk legt op betrouwbaarheid, kosten en leefbaarheid. Hoe zij die lijn precies vertalen naar geothermie in Lansingerland bleef voor dit artikel onduidelijk.
De politieke visies in grote lijnen
De reacties laten zien dat er onder de reagerende partijen brede steun is voor de gedachte dat geothermie een rol kan spelen in de energietransitie van Lansingerland. Tegelijk verschillen de partijen in hoe zij de risico’s wegen en hoeveel tempo zij willen maken.
De kernvraag voor de komende raadsperiode lijkt daarmee duidelijk: onder welke voorwaarden wil Lansingerland verdere ontwikkeling van geothermie steunen, hoe transparant wordt er gecommuniceerd over risico’s en hoeveel invloed heeft de gemeente daadwerkelijk in een dossier waarin het Rijk formeel het bevoegd gezag is.
Met de Omgevingsvisie 2.0, vastgesteld op 4 november 2025, heeft de gemeente al een richting uitgezet voor de komende decennia, met onder meer plannen voor nieuwe geothermiebronnen, warmtenetten en een aardgasvrije gebouwde omgeving. De nieuwe gemeenteraad zal zich na de verkiezingen verder moeten uitspreken over hoe die koers in de praktijk wordt ingevuld.
