Leefbaar 3B en CDA krijgen in Lansingerland als eerste de ruimte om te verkennen of zij samen een nieuw gemeentebestuur kunnen vormen. Dat beeld kwam afgelopen woensdagavond 24 maart duidelijk naar voren tijdens de openbare duidingsbijeenkomst over de verkiezingsuitslag.
Een duidingsbijeenkomst is de eerste openbare bijeenkomst na de verkiezingen waarin partijen de uitslag politiek uitleggen en tegelijk de eerste stap zetten richting de vorming van een nieuw college. Burgemeester Rik van der Linden maakte daar bekend dat Robbert-Jan van Duijn, burgemeester van Nieuwkoop, de beoogd informateur is. Aan het einde van de bijeenkomst bleek daar geen bezwaar tegen, waarna Van der Linden concludeerde: „U bent vanaf nu informateur.”
Ook uit de bijdragen van meerdere partijen kwam naar voren dat vooral Leefbaar 3B en CDA nu aan zet zijn. CDA-lijsttrekker Jan-Willem van den Beukel zei: „Wat ons betreft laat de verkiezingsuitslag ook zien dat de kiezers toe zijn aan een nieuwe koers in Lansingerland.” Namens WIJ Lansingerland zei Mark Bik dat een eerste gesprek tussen Leefbaar 3B en CDA „op dit moment het meeste recht aan de keuze van de kiezers” doet.
Leefbaar 3B zelf sprak van „een schitterende uitslag” en zei het voortouw in de onderhandelingen te willen nemen. De partij wil toewerken naar een coalitie van stabiele partijen, maar benadrukte ook dat de meer open bestuurscultuur van de afgelopen raadsperiode behouden moet blijven.
De informateur begint direct. Van Duijn zei dat voor de dag na de bijeenkomst al gesprekken met alle partijen waren ingepland: „We hebben voor morgen al de hele dag eigenlijk gesprekken ingepland, dus ik zal u ook morgen allemaal spreken.” Volgens hem moeten partijen in die gesprekken „zo open en transparant mogelijk” zijn, zodat snel duidelijk wordt welke coalities kansrijk zijn.
Van Duijn gaf ook een duidelijke waarschuwing mee voor het proces. „Dat we formeren aan één tafel.” zei hij. „Maar laten we dat echt aan die ene tafel houden.” Daarmee lijkt hij te willen voorkomen dat er al buiten het officiële traject deelafspraken of vooroverleg ontstaan.
De opdracht van de informateur is om in de komende weken met alle partijen te spreken en te onderzoeken welke coalitie of coalities kunnen rekenen op een stabiele meerderheid in de raad en met voldoende inhoudelijke basis. Daarna brengt hij daarover schriftelijk verslag uit en licht hij zijn conclusies openbaar toe aan de raad. Zo’n openbare uitleg heet een plenaire toelichting. Pas daarna wordt duidelijk of een formateur wordt benoemd: degene die niet meer verkent, maar daadwerkelijk moet proberen een nieuw college te vormen. Dat kan dezelfde persoon zijn als de informateur, maar dat hoeft niet.
Naast de start van de verkenning kregen de fracties woensdagavond ook het ambtelijk formatiedossier uitgereikt. Gemeentesecretaris Mickel Beckers noemde „schaarste” het kernwoord voor de komende bestuursperiode: schaarste aan ruimte, geld, woningen, personeel en tijd. Het dossier is volgens de inleiding bedoeld als ambtelijk naslagwerk voor de formatie en heeft geen formele bestuurlijke status.
De formele verkiezingsuitslag wordt donderdag 25 maart vastgesteld door het centraal stembureau. Volgende week neemt de raad afscheid van de oude samenstelling en wordt de nieuwe gemeenteraad geïnstalleerd. Intussen moet in de gesprekken met alle partijen gaan blijken welke coalitie kansrijk is.
