De Europese gasprijs is opnieuw flink gestegen door nieuwe aanvallen op schepen in het Midden-Oosten. De prijs op de belangrijkste Europese gasmarkt liep woensdag op tot 51,67 euro per megawattuur, een stijging van bijna acht procent.
De prijsstijging volgt op nieuwe verstoringen in de scheepvaart en het stilvallen van belangrijke export van vloeibaar aardgas (LNG). Door de ontwikkelingen groeit de onzekerheid op de energiemarkt.
Voor inwoners lijkt dat misschien een ver-van-hun-bed-show, maar voor de glastuinbouw in Lansingerland en het bredere Oostland kan de energieprijs uiteindelijk wel degelijk gevolgen hebben.
Gasmarkt reageert direct op geopolitiek nieuws
De belangrijkste Europese gasprijs wordt bepaald op de TTF-gasbeurs in Amsterdam. Daar kopen en verkopen energieleveranciers gas voor heel Europa.
Onderstaande grafiek laat zien hoe de gasprijs zich de afgelopen twee jaar heeft ontwikkeld.
Lange tijd schommelde de prijs rond de 25 tot 35 euro per megawattuur. Begin maart veranderde dat plotseling toen het conflict in het Midden-Oosten verder escaleerde. De prijs schoot eerst omhoog richting 70 euro en zakte daarna weer. Nu stijgt de prijs opnieuw door nieuwe aanvallen op tankers en verstoringen in de energiehandel.
Volgens analisten bereiden energiemarkten zich inmiddels voor op maanden van onzekerheid over de energieaanvoer.
Aanvallen op schepen en stilgevallen LNG
De spanningen in de regio nemen verder toe. Volgens berichten zijn meerdere tankers geraakt in de Perzische Golf. Tegelijkertijd werd het belangrijkste olie-exportterminal van Oman tijdelijk geëvacueerd. Ook de gasmarkt wordt hierdoor geraakt. Het grootste LNG-exportcomplex ter wereld, Ras Laffan in Qatar, ligt sinds vorige week stil.
Daarnaast ligt het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz grotendeels stil. Dat is een smalle zeestraat tussen Iran en Oman waar een groot deel van de wereldwijde energiehandel doorheen gaat. Door deze verstoringen is naar schatting ongeveer twintig procent van het wereldwijde LNG-aanbod tijdelijk weggevallen. Dat zorgt voor prijsdruk op de gasmarkt in Europa en Azië.
Gasunie: geen tekort aan gas
Volgens Gasunie, de beheerder van het Nederlandse gastransportnet, is er op dit moment nog geen risico dat Nederland zonder gas komt te zitten.
“De leveringszekerheid in Nederland is op dit moment geborgd. Er is voldoende gasaanbod,” laat de woordvoerder Gasunie aan RTV Lansingerland weten. Wel ziet Gasunie dat internationale spanningen direct effect hebben op de prijs. “De prijzen zijn inmiddels gigantisch gestegen vanwege de onrust op de wereldwijde markt.”
Volgens Gasunie gaat het op dit moment dus vooral om een prijsrisico, niet om een fysiek tekort aan gas.
Kabinet ziet nog geen energiecrisis
Ook het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zegt dat er momenteel geen reden is om te denken dat Nederland zonder gas komt te zitten. Volgens het ministerie is er “geen reden voor zorg over fysieke tekorten”. Nederland produceert nog steeds een deel van zijn eigen gas en ontvangt daarnaast gas via pijpleidingen en LNG-schepen.
Wel erkent het ministerie dat internationale spanningen invloed hebben op de energieprijzen. De huidige prijzen zijn volgens het kabinet nog altijd lager dan tijdens de energiecrisis van 2022, toen gasprijzen tijdelijk extreem hoog werden.
Wat betekent dit dan voor Lansingerland?
Hoewel de gebeurtenissen zich inderdaad duizenden kilometers verderop afspelen, kunnen ze uiteindelijk ook gevolgen hebben voor het glastuinbouwgebied Oostland, waar Lansingerland een belangrijk onderdeel van is.
In deze regio staan duizenden hectares kassen waar groenten, bloemen en planten worden geteeld. Die kassen gebruiken veel energie om het klimaat binnen constant te houden. Veel bedrijven gebruiken daarvoor warmtekrachtkoppeling (WKK). Dat zijn installaties die aardgas gebruiken om tegelijk warmte, elektriciteit en CO₂ te produceren voor de kas. Als de gasprijs stijgt, stijgen dus ook de energiekosten voor telers.
Sector zegt wel beter voorbereid te zijn
Volgens Adri Bom-Lemstra, voorzitter van Glastuinbouw Nederland, kunnen internationale energieontwikkelingen inderdaad doorwerken in de sector. “Die kunnen inderdaad doorwerken op de glastuinbouw. Op dit moment zijn er voor telers nog geen grote gevolgen omdat de winter bijna voorbij is en het buiten al warmer wordt.”
Maar voor de langere termijn kan dat anders zijn. “Op de langere termijn kunnen er wel merkbare effecten komen zodra er gas ingekocht moet worden voor de volgende winter, maar niemand weet hoe de energieprijzen zich zullen ontwikkelen.”
Volgens Bom-Lemstra heeft de sector veel geleerd van de energiecrisis van 2022. “Ondernemers hebben veel meegemaakt met en geleerd van de vorige energiecrisis. Ze hebben beter leren rekenen en geleerd om dichter op de grenzen van wat een gewas aankan te telen.”
Gemeente: energietransitie blijft belangrijk
Volgens de gemeente Lansingerland laat de huidige situatie zien hoe belangrijk het is dat de glastuinbouw minder afhankelijk wordt van fossiele energie. De sector werkt al langere tijd aan plannen om uiteindelijk klimaatneutraal te worden. In de regio wordt onder meer gewerkt aan projecten met aardwarmte, restwarmte en warmtenetten.
De gemeente benadrukt dat de glastuinbouwsector in het Oostland in het verleden vaker heeft laten zien dat zij zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden.
Voorlopige conclusie
De oorlog in het Midden-Oosten zorgt opnieuw voor sterke schommelingen op de energiemarkt. Nieuwe aanvallen op tankers en stilgevallen LNG-export zorgen voor extra onzekerheid over de wereldwijde energieaanvoer.
Volgens Gasunie en het ministerie van Economische Zaken is er op dit moment geen risico op een tekort aan gas in Nederland. Wel kunnen internationale spanningen leiden tot hogere en sterk schommelende energieprijzen.
Voor een regio met veel glastuinbouw, zoals Lansingerland en het bredere Oostland, kan dat uiteindelijk wel gevolgen hebben. Voor nu lijken die gevolgen mee te vallen. Maar hoe groot de uiteindelijke impact wordt, hangt vooral af van hoe lang de verstoringen in de internationale energiehandel blijven aanhouden.
