Gedachtenspel, woensdag 3 oktober: Heart Of Darkness en Apocalypse Now; de onpeilbare diepte van de menselijke ziel

Joseph Conrad

Joseph Conrads novelle Heart Of Darkness is een meesterlijk verwoorde aanklacht tegen het Europese kolonialisme, ondanks het vermeende racisme van Conrad zelf. Velen hebben overtuigend betoogd dat Conrad racistische omschrijvingen gebruikt in zijn boek. Desalniettemin beschrijft Marlow, de alter ego van Conrad in het boek, op onnavolgbare wijze hoe we als mensen uit het ‘superieure continent’ tekortschieten. We huiveren bij het aanschouwen van de ontspoorde Kurtz, gevangen in zijn waanideeën en raciale stereotypen.

Daarnaast is het een klassiek boek en een ode aan de Engelse taal. Opmerkelijk als men bedenkt dat Engels voor Conrad zijn derde taal is, na zijn moedertaal Pools en Frans. Conrad woont een lange tijd in Frankrijk, werkt in de koopvaardij en maakt pas op zijn twintigste kennis met de Engelse taal. Zijn wieg staat in het nu Oekraïense Berdichev, toen een onderdeel van het Russische keizerrijk.

We kennen Heart Of Darkness vooral als het boek dat de belangrijkste motieven aandroeg voor Francis Ford Coppola’s klassieker Apocalypse Now. Een klassieker die zeer moeizaam tot stand kwam en met de nodige controverse gepaard ging. Zo moest Coppola een paar keer van hoofdrolspeler wisselen, en toen eindelijk vaststond dat Marlon Brando de hoofdrol voor zijn rekening zou nemen, arriveerde hij veel te laat en veel te zwaar. We zullen vanavond zien dat juist Brando’s recalcitrante gedrag en overgewicht ertoe hebben bijgedragen dat de film zo veel klassieke fragmenten kent.

Het belangrijkste is natuurlijk de thematische verwantschap tussen het literaire en het filmische meesterwerk. Bij Conrad staat centraal de uiteindelijke eenzaamheid van de mens die zichzelf en de ander nooit kan kennen. Heart of Darkness is een tijdloos boek dat op magnifieke wijze beschrijft hoe innerlijk de rationele mens strijdt met zijn instincten, en dat deze instincten het ratio overwinnen wanneer zich daartoe de gelegenheid voordoet.

Dat zien we natuurlijk ook in Apocalypse Now, waar de kolonel Walter Kurtz, een naam rechtstreeks uit Conrads novelle overgenomen, waanzinnig is geworden en een waar schrikbewind uitoefent over de plaatselijke bevolking. Maar zowel het boek als de film laten zien dat onze opvattingen over moraal in veel opzichten hypocriet zijn. Dit laatste werkt Coppola nog verder uit in de vernieuwde en langere versie Apocalypse Now Redux. 

Vanavond vertel ik u graag meer over Conrads meesterwerk en hoe Coppola er toch in slaagde van zijn film een voor de kijker onvergetelijke ervaring te maken. We beginnen om 20:00 uur.

 

 

 

Onze website gebruikt cookies. Klik hier voor meer informatie over de gebruikte cookies en onze privacy-verklaring. Bij het gebruik van de website worden automatisch cookies geplaatst.
Akkoord, verberg dit bericht